Nieuws

Hard Gras komt met nieuwe visie op beginjaren

 

Hoe vaak is al niet verwezen, in boeken, tijdschriften en kranten, naar Pim Mulier (1865-1954) als dé pionier van het voetbal in Nederland? De geschiedenis moet worden herschreven, de archieven opgeschoond - zo maken de sporthistorici Jan Luitzen en Wim Zonneveld aannemelijk in de jongste uitgave van het voetbal-periodiek Hard Gras. Daarin komen ze ook tot de conclusie dat Koninklijke HFC  in Haarlem pas rond 1886 met voetbal is begonnen,  jaren later dan tot nu toe steeds is opgeschreven.

Editie nummer 115 van Hard Gras is volledig, 150 pagina’s lang,  gewijd aan de ontstaansgeschiedenis van het Nederlandse voetbal. Geschetst wordt hoe voetbal voortkomt uit cricket, dat vanaf 1845 wordt gespeeld op jongens-kostschool Noorthey in Veur, nu onderdeel van de gemeente Leidschendam-Voorburg.  Hier introduceerde de Engelse leraar John Joseph Helsdon Rix volgens de schrijvers het voetbal in Nederland. Ex-leerlingen brachten het vervolgens rond 1885 in praktijk bij de vereniging ‘Sport’ in Amsterdam.

In Hard Gras schilderen de schrijvers Pim Mulier af als : ‘een uiterst onbetrouwbare geschiedschrijver voor de vroege situatie in Haarlem, met een eigen agenda, niet wars van zelfverheerlijking en geholpen door een hagiografische omgeving.’ In het onderzoek verwijzen Luitzen en Zonneveld ook naar de ontwikkeling van het voetbal in Enschede, waar Engelse werknemers in de textiel de gangmakers zijn geweest.

De tot nu toe steeds aangenomen oprichtingsdatum van Koninklijke HFC, 15 september 1879, klopt niet, stellen de schrijvers. De herkomst van deze datum is ontleend aan het verzoek om het predikaat ‘koninklijk’ in 1959. Om daarvoor in aanmerking te komen, moest HFC een concrete oprichtingsdatum noemen, waarvoor zonder feitelijk bewijs 15 september 1879 werd bedacht.

De onderzoekers en schrijvers van de augustusuitgave van Hard Gras zijn bekende researchers. Jan Luitzen werkt bij de opleiding Sport, Managemanent en Ondernemen van de Hogeschool van Amsterdam en is buitenpromovendus bij de onderzoeksgroep Sportgeschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Wim Zonneveld was onderzoeker op de Universiteit Utrecht en vormt met Luitzen de kernredactie van het sporthistorische tijdschrift De Sportwereld. Zonneveld publiceerde onder meer de biografie ’Klaas Pander’, een studie over de vergeten negentiende-eeuwse trainer van Jaap Eden. Luitzen en Zonneveld kregen ruimhartig toegang tot de archieven van Koninklijke HFC en de ’zustervereniging’ cricketclub Rood en Wit.

Voor Koninklijke HFC is de publicatie geen aanleiding voor een eigen onderzoek. In het Haarlems Dagblad zegt voorzitter Gert Jan Pruijn: ,,Ik kan er niet zoveel mee. Ik vind het een onderhoudend artikel om te lezen, maar ik voel me niet geroepen om een tegenonderzoek te gaan starten.'' Volgens Pruijn hebben zijn clubmensen enthousiast meegewerkt aan het verhaal in Hard Gras, maar dat de publicatie geen aanleiding kan zijn om de club- en daarmee voetbalgeschiedenis van Nederland te herschrijven: ,,Wij baseren de datering van onze oprichting van 15 september 1879 op een notariële akte van 29 jaar later, die een noodzakelijke bestendiging van de eerste, helaas ontbrekende, akte vormt. Ik vind dat Henk Spaan van Hard Gras iets uit te leggen heeft.''

Henk Mees