Nieuws

Onderzoeksjournalistiek vormt de toekomst

Sport is de belangrijkste bijzaak in het leven, zo luidt het cliché. En dat is misschien nog zacht uitgedrukt. Want in zekere zin is het ook een barometer voor de maatschappij. Televisie, radio, krant en tijdschrift vormen daarbij het venster op de wereld.

 

Het vergezicht is lang niet altijd prachtig. De prestaties van formaat die zoveel emotie kunnen losmaken, worden steeds meer overschaduwd door de schandalen. Want als iets de laatste tijd duidelijk is geworden, dan is het dat (top)sport een bedrijfstak is met dezelfde machinaties als in andere geledingen van de maatschappij. Een branche op drift bovendien, met uitwassen als door de staat gefaciliteerde doping, matchfixing, seksueel misbruik, uitbuiting, corruptie en malversatie.

 

De tijd van sec verslag doen van winst en verlies, succes en echecs als richtsnoer nemen, is achterhaald. Natuurlijk leeft de (top)sport nog altijd bij de gratie van prestatieve schoonheid en verval. Maar: de sportjournalist heeft meer dan ooit de taak om, jawel nog een gemeenplaats, óók als waakhond te fungeren. En dus om tegels te lichten, om zo op de pissebedden en kakkerlakken te stuiten – waarbij de vergelijking met de verdorven sporters, coaches, artsen en bestuurders die vals spelen, machtsmisbruik plegen, hun handen niet kunnen thuishouden of doofpotten snel is getrokken.

 

Het speelveld duiden, de context schetsen, je niet altijd door de liefde voor het onderwerp laten verblinden; dát is waar de nieuwsconsument, meer dan ooit, naar verlangt (en ook recht op heeft). Duiding, beschouwing, verdieping – aan deze drie-eenheid dient onze beroepsgroep het bestaansrecht te ontlenen. Met slechts wedstrijd- en toernooiverslaggeving of interviews doen we onszelf tekort, prijzen we onszelf op termijn uit de markt. Het voedt daarnaast de onterechte gedachte dat we louter veredelde fans zijn.

 

De terughollende oplagecijfers van kranten en tijdschriften geven extra aanleiding om nu de kentering te bewerkstelligen. De lezer die nog bereid is voor een vast abonnement te betalen, wil worden verrast, gevoed en tot nadenken gestemd – net als de kijker en luisteraar trouwens. Kortom: de media moeten zichzelf opnieuw uitvinden en het ‘nieuws’ herdefiniëren. Zeker in een tijdsgewricht waarin misleidende informatie de overhand begint te krijgen. Er is dringend behoefte aan nieuw houvast.

 

Onderzoeksjournalistiek heeft zodoende de toekomst, ondanks het prijskaartje dat eraan hangt. De (top)sport leent zich, vanwege de vele belangen, innige omgangsvormen en ondoorzichtige geldstromen, er bij uitstek voor om onder een vergrootglas te worden gelegd.

 

Vanuit dit besef was het verwonderlijk dat het gros van de Nederlandse sportjournalisten vorige week Play the Game 2017 aan zich voorbij liet gaan. Hoewel het tweejaarlijkse internationale sportcongres ditmaal in Eindhoven plaatshad, waren het vorige week vooral buitenlandse collega’s die er met hun aanwezigheid voor zorgden dat er een recorddeelname van 450 participanten was.

 

Er werd in zo’n 40 sessies geluisterd naar en gediscussieerd met de meer dan 200 sprekers, naast onderzoeks- en datajournalisten tevens vooraanstaande bestuurders, wetenschappers, juristen en mensenrechtenvoorvechters. De actualiteit vormde daarbij de leidraad, met de eerdergenoemde misstanden als belangrijkste gespreksthema’s. De vrije avonduren werden benut om onderling kennis en ervaring te delen plus af te tasten of samenwerkingen over grensoverschrijdende projecten konden worden gesmeed.

 

De absentie gold dus als een gemiste kans. Niet voor niets luidde de ondertitel van de vierdaagse conferentie Riding waves of change. De noodzaak tot verandering is groot, gezien het ontbreken van transparantie en de aanvechtbare integriteit. De excessen bij onder meer de wereldvoetbalbond FIFA en de internationale atletiekfederatie IAAF, de struisvogelpolitiek van het IOC en de beperkte machtsmiddelen van het WADA onderstrepen die urgentie.

 

Het is de vraag of die gewenste hervorming van binnenuit kan worden doorgevoerd. Klokkenluiders, die bij de officiële instanties geen gehoor vonden en veelal nul op het rekest kregen, betwijfelen dat. Zodoende is het aan sportjournalisten om het luisterende oor te bieden en met onthullingen de keerzijden bloot te leggen.

 

MARCO KNIPPEN

 

Noordhollands Dagblad